Uzun on dokuzuncu yüzyıl keskin uğraklardan doğdu: Modern
devletlerin ve kapitalizmin biçimlenmesi, ulusal birliklerin
sağlanması... Bu yüzyılı bütün şiddetiyle yaşayan, şüphesiz modern
dünyanın prova sahnesi Fransa’dır. Devrim, Jakoben Diktatörlüğü,
Thermidor Darbesi, İmparatorluk, Restorasyon... Bu kesit, insanlık
tarihinin yoğun bir özeti gibidir.
Sahnedeki aktörler değişir: XVI. Louis, Robespierre, Talleyrand,
Napoléon Bonaparte, XVIII. Louis; gölgede ustaca politik
manevralar işler. Sahne arkasında, bütün dönüşümlerin
merkezinde bir isim yer alır: Joseph Fouché!
Fouché, tarihin bu uğrağında farklı kimliklerle karşımıza çıkar.
İhtiras düzeyi yüksektir fakat apoletlere önem vermez. Politika
sahnesinin gerilim unsurlarını sever; insanları hissettirmeden
politik girdapların içine atar.
Taşı çatlatan bir sabırla rakiplerinin açık vermesini bekler.
Stefan Zweig, belki de en özgün portre çalışmasıyla karşımıza
çıkıyor: Her devirde karşımıza çıkabilecek bir politik figürün, edebi
düzeyi yüksek, siyaseten derslerle dolu ruhsal tipolojisinin ince bir
çizimini sunuyor.
“Hiçbir zaman gücün temsilcisi olarak ortaya çıkmamak, ancak
bütün gücü elinde bulundurmak, bütün ipleri bizzat çekmek, ama
asla sorumlu kişi olarak görünmemek. Her zaman bir numaralı
kişinin arkasında olmak, arkasına gizlenip onu öne çıkarmak ve bu
kişi aşırıya kaçınca, en önemli anda elini çekip onu yüzüstü
bırakmak Fouché’nin en sevdiği rol olmuştur.”